MONITORING EN SNELLE RESPONS


Er zijn in België verschillende surveillancesystemen die naast elkaar bestaan en worden gebruikt, elk met een eigen doelgroep, doel en institutionele context. Burgerwetenschap is een zeer belangrijke aanvulling op de officiële surveillance van gevestigde monitoringprojecten. Tijdens de basislijn- en eerste rapporteringsronde (2000-2018) kwamen de gegevens van burgerwetenschap (ongeveer 60% van alle gegevens), wetenschappelijke instellingen (17%) en een aantal andere bronnen (23%).

Hieronder vindt u een niet-uitputtende lijst van monitoringsinitiatieven voor invasieve uitheemse soorten in België:

  • Nationale burgerwetenschapsprogramma’s voor registratie (bijv. waarnemingen.be).  Dit kan gaan van passieve surveillance tot actief toezicht voor het beheer van invasieve uitheemse soorten
  • Gewestelijke burgerwetenschapsprogramma’s voor registratie (bijv. in Wallonië - http://biodiversite.wallonie.be/liste-invasives)
  • Soortspecifieke monitoringprojecten (bijv. Vespa velutina in Vlaanderen - https://vespawatch.be)
  • Algemene monitoring voor verschillende taxonomische groepen (bijvoorbeeld invasieve macrofyten, vogels, vissen en rivierkreeften)
  • Professioneel toezicht (bv. in het kader van Natura 2000 en de Kaderrichtlijn Water)

De gegevens die via deze verschillende initiatieven worden verzameld, worden gebruikt om vroegtijdige waarschuwingen te versturen naar de mensen op het terrein zodat deze snel tot uitroeiing kunnen overgaan.


ACTiEPLANNEN ONBEDOELDE INTRODUCTIEROUTES


Zoals voorgeschreven in artikel 13 van de IUS-verordening moeten alle lidstaten een analyse uitvoeren ter identificatie en prioritizering van de routes voor onbedoelde introductie en verspreiding van voor de Unie zorgwekkende invasieve uitheemse soorten. In 2018 voltooide België deze analyse voor de eerste 49 voor de Unie zorgwekkende invasieve uitheemse soorten, en in 2020 werd deze analyse geactualiseerd om er de 17 nieuwe soorten op de lijst in op te nemen.

Op basis van de resultaten van deze analyse heeft België in 2022 een nationaal actieplan goedgekeurd voor de aanpak van de onopzettelijke introductie en verspreiding van invasieve uitheemse soorten. Het werd opgesteld door het Nationaal Wetenschappelijk Secretariaat voor Invasieve Uitheemse Soorten In samenwerking met de bevoegde overheden op gewestelijk en federaal niveau. Het plan is onderverdeeld in drie thematische hoofdstukken:
 
1) Thematisch actieplan voor de aanpak van de introductie en verspreiding via het bezit van IUS voor publieke en private doeleinden;
 
2) Thematisch actieplan voor de aanpak van de introductie en verspreiding van IUS via de uitvoering van recreatieve en professionele activiteiten in zoetwater;
 
3) Thematisch actieplan voor de aanpak van de introductie en verspreiding van IUS via het transport van habitatmateriaal, kweeksubstraat en via machines.
 
Het nationale actieplan kan hier worden gedownload.

 


BEHEER


Hoewel er doorlopend aan management wordt gedaan op het terrein in Vlaanderen, Wallonië en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest (enkele voorbeelden kunnen hier worden geraadpleegd), is er een behoefte aan managementstrategieën die tussen de gewesten (en zelfs met andere lidstaten) worden gecoördineerd, en die door de mensen op het terrein worden uitgevoerd en ondersteund. Daarom werd in 2018 een Belgische evaluatie van het management uitgevoerd door wetenschappers en IUS-beheerders. Er werden invasiescenario's en verschillende beheersstrategieën beschreven voor 43 lijstsoorten in België. Diverse managementstrategieën werden beoordeeld op hun haalbaarheid en besproken met de beheerders. Er wordt met deze gegevens rekening gehouden bij het opzetten van gewestelijke (en nationale) beheersdoelstellingen. Raadpleeg het rapport hier. Voor het specifieke beheer in uw Regio kan u zich best wenden tot de website van de bevoegde overheid

Recent werd er een nieuw LIFE project - LIFE RIPARIAS (Reaching Integrated and Prompt Action in Response to Invasive Alien Species) - opgestart met de steun van de Europese Unie. In dit project bundelen de Belgische overheden hun krachten om - over gewestgrenzen - invasieve uitheemse soorten in en rond rivieren en vijvers optimaal te beheren.