Slim kweken - Planter malin

SLIM KWEKEN

Laat je kweek geen wilde plannen maken

Invasieve uitheemse soorten zijn een recent, maar belangrijk probleem voor onze natuur.

Invasieve uitheemse plantensoorten vormen op verschillende manieren een ernstige bedreiging voor onze inheemse natuur. Door een snelle groei, hoge voortplanting en sterk aanpassingsvermogen kunnen ze inheemse soorten verdringen en ecosystemen verstoren. Sommige soorten kunnen met een zeer uitbundige bloei ook bestuivers wegtrekken van inheemse planten, waardoor deze weinig tot geen zaden meer produceren en op termijn verdwijnen. Met deze planten verdwijnen op hun beurt ook verschillende diersoorten die van deze specifieke plantensoorten afhankelijk zijn. Invasieve uitheemse waterplanten kunnen op hun beurt waterlopen volledig overgroeien, waardoor de zuurstof en licht in het water verdwijnen. Volgens recente cijfers blijkt dat in Europa bijna een vijfde van de bedreigde inheemse soorten getroffen wordt door de aanwezigheid van invasieve uitheemse soorten.

Invasieve uitheemse soorten worden momenteel dan ook beschouwd als een van de belangrijkste oorzaken van biodiversiteitsverlies, naast overexploitatie, vervuiling, habitatvernietiging en klimaatverandering.

Invasieve uitheemse soorten kunnen zowel opzettelijk (bijv. aanplant) of per ongeluk (bijv. contaminanten, ontsnappingen) in onze natuur terechtkomen en zich daar verder verspreiden. Het overgrote merendeel van uitheemse soorten kan zich niet vestigen in onze natuur en vormt daarom ook geen probleem. Van de uitheemse soorten die zich in onze natuur vestigen, zorgt bovendien slechts een kleine minderheid voor problemen voor mens en milieu.

Veel sierplanten bezitten eigenschappen zoals een sterk aanpassingsvermogen en een snelle groei die hun vestiging en verspreiding in de natuur kunnen bevorderen. Daarom is het belangrijk om te voorkomen dat deze soorten uit je tuin kunnen ontsnappen en in de natuur terechtkomen.

Wat kan u doen?

	1. Weet wat je plant Informeer naar de planten die je wilt kopen, controleer of het niet om invasieve uitheemse soorten gaat en gebruik bij voorkeur inheemse soorten of alternatieven zonder bewezen invasief potentieel.
	2. Hou ze in toom Zorg ervoor dat planten geen kans krijgen om zich buiten je tuin te verspreiden. Wees waakzaam voor planten die via uitlopers of via zaden uit je tuin proberen te ontsnappen, en voer onderstammen van geënte bomen en struiken af wanneer de ent afsterft. Sommige cultivars worden namelijk op wilde varianten geënt, welke na het afsterven opnieuw kunnen uitlopen en zich gaan verspreiden.
	3. Beheer je afval Wees voorzichtig met snoeiafval van uitheemse planten en over het bij voorkeur af via het groenafval in plaats van het te composteren in je eigen tuin. Gooi het zeker nooit in de natuur! Dit is ook bij wet verboden en wordt bestraft met een boete.
	4. Ongewenste gasten Sommige invasieve soorten (planten en dieren) kunnen meeliften met sierplanten. Controleer daarom altijd of er geen ongewenste soorten, zoals platwormen, mieren of andere zaailingen, in of onder de pot van je nieuwe aanwinst verstopt zitten voordat je aangekochte planten uitplant. Controleer ook of het water van aquatische planten geen verstekelingen bevat!
	5. Monitoring Invasieve uitheemse planten onder controle houden begint met te weten waar ze voorkomen. Meld invasieve uitheemse soorten als u ze opmerkt. Gebruik eventueel apps of websites zoals ObsIdentify, Waarnemingen.be of Inaturalist om soorten te herkennen en in te geven.

Met deze simpele stappen kan ook jij bijdragen aan de bescherming van onze natuur tegen invasieve uitheemse soorten, terwijl je geniet van je prachtige tuin.

Betrokken planten

Unielijst

Consensulijst

Waarschuwingslijst

Unielijst

Een aantal soorten worden door de Europese Unie beschouwt als zorgwekkende invasieve uitheemse soorten voor de volledige Unie. Deze soorten zijn opgenomen op een lijst, welke deel uitmaakt van de Europese verordening nr. 1143/2014 betreffende invasieve uitheemse soorten. Deze verordening bepaald dat de soorten op de lijst in Europa niet langer verkocht, gekweekt, getransporteerd of vrijgelaten in de natuur mogen worden. Deze Europese verordening is in België opgenomen in gewestelijke wetgevingen betreffende invasieve uitheemse soorten.

Consensuslijst

Gebruik geen soorten waarvan gekend is dat ze een invasief karakter hebben en gevaarlijk zijn voor de natuur. Deze soorten kan je terugvinden op de consensus lijst, dat is een lijst van soorten en varianten die niet meer verkocht worden door de ondertekenaars van de code.

Waarschuwingslijst

Verifieer ook op de waarschuwingslijst welke soorten extra zorg vereisen om hun verspreiding en impact te beheersen, of welke beter niet in de buurt van natuurgebieden of rivieren en beken geplant worden.

Communicatiemateriaal

Deel informatie over de risico’s van invasieve uitheemse soorten met het communicatiemateriaal van de campagne ‘Slimme baasjes’.

Affiche

Sticker

Folder

Code goede praktijk

In het kader van een nationaal actieplan voor de preventie van de introductie en verspreiding van invasieve uitheemse soorten is een code goede praktijk voor de sierteelt uitgewerkt, samen met verschillende partners uit de sector.

Foto's credits: NA